Wstęp Czynniki ekonomiczne. Wspomniałem już powyżej o zespole bodźców do intensywnej pracy studenta i nauczyciela, jakie może stwarzać lub nie stwarzać organizacja gospodarki narodowej. Warunki ekonomiczne mogą wpływać wielorako na przebieg procesu nauczania i uczenia się, a to przez system płac nauczycieli i absolwentów, przez stwarzanie warunków uczenia się, przez wyposażenie uczelni, przez odpowiednią liczbę domów studenckich, stołówek, dobrze wyposażonych bibliotek, miejsc w czytelniach itp. Lecz czynniki ekonomiczne są także warunkiem selekcji i rekrutacji studentów, mogą one sprzyjać temu, że studenci zdolni obierają specjalne kierunki studiów, lub mogą od nich odwodzić - jak stało się to ze szkołami pedagogicznymi, które pozbawiono wielu wartościowych kandydatów, szukających studiów o wyższej - w opinii społecznej - randze i bardziej opłacalnych. Prowadzone w Zakładzie Badań nad Szkolnictwem Wyższym badania procesu rekrutacji wykazały, że te mechanizmy ekonomiczne nie działają w Polsce z taką samą intensywnością jak w innych krajach, gdyż młodzież przychodząca na studia wyższe bardziej interesuje się, świadomie lub nieświadomie, prestiżem studiów niż ich wartością ekonomiczną.